Gönderen Konu: Asitler ve Bazlar  (Okunma sayısı 2973 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı OLCAY

  • _ByKuS_
  • Admin
  • *
  • İleti: 8920
  • Rep Gücü : 674
  • Cinsiyet: Bay
  • O şimdi ****EVLİ****
    • Profili Görüntüle
    • boyacı
Asitler ve Bazlar
« : Eylül 13, 2007, 06:19:22 ÖS »

ASİTLER

Asitler kimyada önemli bir bileşik sınıfını oluştururlar.Asit-latince anlamına gelen asidus kelimesinden alınmıştır.Günlük gıda maddelerinin bir çoğunda asit vardır.Canlı organizmaların hayatsal faaliyetlerinde asitlerin önemi büyüktür.Mide özsuyu besinlerin sindirimi için %0,4 oranında hidroklorik asit içerir.Proteinlerin oluşumunda amino asitlerin önemi tartışılmaz bir gerçektir.Genel olarak asitler;inorganik ve organik asitler olarak iki gruba ayrılırlar.Yapısında karbon elementi bulunmayan asitlere inorganik aitler ,karbon elementi kullanılarak oluşturulan asitlere ise organik asitler denir.

ASİTLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ

-Asitlerin tadları ekşidir.Örnek olarak;sirkedeki asetik asit ekşi elmada ki malik asit , limondaki sitrik asit ve askorbik asit(C Vitamini),yoğurt suyundaki laktik asit, meşrubat ve kolalardaki karbonik asit sayılabilir.Ancak her asitin tadına bakamayız.Çünkü asitlerden bazıları parçalayıcı bazıları da zehirlidir.
-Asitler yakıcı özelliğe sahiptir.Asitlerin bu özelliği her asitte aynı şekilde olmaz.Örneğin Hno3 deriye döküldüğünde proteinlerle tepkimeye girer.H2SO4 ise hücre suyunu çekerek yakma etkisi gösterir.
-Asit suda çözüldüğünde ne kadar fazla iyon oluşuyorsa,iletkenlik o kadar fazla olur .Kuvvetli asitlerde iletkenlik fazla zayıf asitlerde ise azdır.
-Asitler mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.Turnusol kağıtları indikatör boyası emdirilmiş kağıtlardır.İndikatör boyaları ise ortamın asidik veya bazik olmasına göre renk değiştiren maddelerdir.Örneğin bir indikatör olan metil oranj asitler kırmızı renge döner.
-Asitlerin genel olarak yapılarında proton bulunur.Ancak yapılarında hdrojen bulunan tüm maddeler asit değildir.MC1 kuvvetli bir asit olmasına karşın nh3 baz özelliği gösterir.CH+ ise asit ve baz karakteri göstermez.
-Bazlarda birleşerek tuz ve su oluştururlar.Kimyada bu tepkimelere nötrleşme tepkimesi denir.
[BAZ+ASİTTUZ+SU]
NaOH + Hcı > Nac I + h20
2KOH + H2SO 4 + K2SO4 + 2H2O
Ca(OH)2 + H2SO4 - CASO4 + 2H2O

- Metal oksitlerde(Bazik oksitlerle)birleşerek tuzları yaparlar.
METAL OKSİT + ASİT TUZ+SU
Na2O + 2hcI >> 2NacI + H2 O
CaO + H2SO4 >> CASO4 + H2O
K2O + H2CO3 >>K2CO3 + H2 O
CUO + 2HNO3>>CU(NO3)3 + H2O

- Asitlerin metaller ile olan tepkimeleri , metallerin aktifliğine göre değerlendirilir.Metallerin aktiflik sırası
K , Na , Ca , Mg , Al , Zn , Fe
Aktifliği hidrojenden fazla olan metaller
Cu , Ag , Hg, Au, Pt
Aktifliği hidrojenden az olan metaller (şeklindedir)
a) Aktifliği hidrojenden fazla olan metaller seyreltik asitler ile H2 gazı oluşturacak şekilde tepkime verirler.
METAL+ASİT TUZ + H2 GAZI

Mg + 2Hcı  MgCI2 + H2
Zn+2Hcı ZnCI2+H2

b) Aktifliği hidrojenden az olan metallere HCI ve seyreltik H2SO4 etki etmez.

Cu+HCI  Tepkime gerçekleşmez.
Cu+H2SO4Tepkime gerçekleşmez.
Ag+HCI Tepkime gerçekleşmez.

c)Aktifliği hidrojenden az olan metallere HCI ve seyreltik H2SO4 tepkime verir.Bu tür tepkimelerden H2 yerine SO2 oluşur.

Cu+2H2+SO4CuSo4+So2+2h30
Derişik
Zn+2H2SO4ZnSo4+SO2+2H2O
Derişik
d)Aktifliği hidrojenden az olan metallere HNO3’ün etkisi ise seyreltik ve derişik olmasına bağlı olarak değişir.HNO3;Cu Hg ve Ag'’ etki eder.Pt ve Au '‘a etki etmez.
Cu+4HNO3Cu(NO3)+2NO2+2H3O
Derişik
3Cu+8HNO3-3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Seyreltik

--Asitlerin ametallere etkisi ise genellikle derişik durumunda olabilir.
C+4HNO3CO2+4NO2+2H20
(Derişik)

C+2H2SO2CO2+2SO2+2H20
(Derişik)

S+4HNO3_SO2+4NO2+2H2O oluşur
(Derişik)

Na2CO3+H2SO2-Na2SO4+H2O+CO2

Ca(HCO3)2 + 2HCI – CACI2 +2H2O+2CO2

 Ametal oksitlerin (CO2, SO2, SO3, N2O5, P2O5 gibi) sulu çözeltileri asit özelliği gösterir.Ametal oksitlere asit oksitlerde denir.
ASİT OKSİT +SU ASİT
CO2+ H2 O H2CO3
SO2+ H2O H2SO3

SO3 + H2o  H2SO4
N2O5 + H2O  2HNO3

ÖRNEK
1) Asitlerin tadları ekşidir.Aşağıdaki çözeltilerden hangisinde asit bulunmaz?
A)Portakal suyu B) Limonata C) Vişne suyu
D)Sirke E) Sabunlu su

Çözüm:
Verilen ilk dört örneğin tadları ekşidir.Bu maddelerde asit vardır.Sabunla suyun tadı acıdır.Yapısında asit yoktur. CEVAP: E


2)Aşağıdakilerden hangisi asit özelliklerinden değildir?

A)Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.

B)Kırmızı turnusol kağıdını mavi renge dönüştürürler.

C)Seyreltik çözeltilerin tadı ekşidir.

D)Bazlarda tuz oluştururlar.
CEVAP:B

DİĞER REAKSİYONLAR

Üç tür genel reaksiyondan başka sık karşılaşılan bir takım özel reaksiyonlar da vardır.Bunlar yukarıdaki reaksiyon türlerinden birine benzese de özel hali ile bilinirler.

1. Metallerin Asitlerle Reaksiyonu

Metallerin asitlerle reaksiyonundan tuz oluşur,hidrojen gazı açığa çıkar.Mesela , Al metalinin HCI ile reaksiyonundan AICI3 tuzu oluşurken , hidrojen gazı açığa çıkar.

Metal + Asit  Tuz + Hidrojen gazı

Al(k) + 3HCI (suda) AICI3(suda)+ 3/2H2(g)

Soy metallerin dışında ki metaller hidrojenden daha aktiftir.Bu yüzden burada Al metali Al+3c
Yükseltilirken bileşik haline geçerken asit katyonu olan H+ iyonu H2’ye indirgenmektedir.
Metallerin asitlerle reaksiyonlarına aşağıdaki örnekler verilebilir.

Zn(k) + 2HCI(suda)  ZnCI2 (suda) + H2(g)

2Na(k) + 2HCI(suda) 2NACI (suda) + H2(g)

Mg(k) + H2SO4(suda) MgSO4(k) + H2(g)

Fe(k) + 2HNO3(suda)Fe(NO3)2(suda)+H2(g)

2) Soy ve yarı soy metallere (Cu- Hg- Ag- Pt- Au) oksijensiz asitler etki etmezler.
Cu+HCI Reaksiyon vermez
Ag+HCI Reaksiyon vermez
3)Yarı soy metallere (Cu-Hg-Ag) yükseltgen özellik gösteren asitler etki ederler.H2SO4 ve HNO3 yükseltgen özellik gösteren iki önemli asittir.Bunların yarı soy metallere etkisinden tuz,oksit ve su oluşur.
Yarı soy metal + Yükseltgen asit Tuz + oksit + su

Asit olarak derişik HNO3 asidi kullanıldığında NO2 gazı açığa çıkar , tuz ve su oluşur.HNO3 deki azot indirgenirken , metal yükseltgenir.

Ag(k)2HNO3(suda) Derişik AgNo3(Suda) No2(g) + H2O(s)
Cu(k)+ 4HNO3(SUDA) Derişik Cu(NO3)2(suda)+ 2NO2(g) + 2H2O(s)


Seyreltik HNO3 asidi kullanıldığında ise NO gazı açığa çıkar.Gümüş ve bakırın seyreltik nitrik asitle reaksiyonları aşağıda verilmiştir.

Ag(k)+4hno3(suda) 3 AgNO3+ NO (g) 2H2O(s)

3cu(k)+HNO3(suda) 3 Cu (NO3)2 + 2NO(g) + 4h2O(s)

4)Altın (Au) be platin (Pt) tam soy metaldir.Bunlar asitlerle hidrojen çıkışı ile reaksiyona girmediği gibi yükseltgen özellik gösteren asitler de reaksiyon vermez.

Altına yalnızca kral suyu denilen (3HCI+HNO2) karışımı etki eder.
Au(k)+HCI(suda)+HNO3  AuCI3 + NO(g)+ 2HO(s)

METALLERİN BAZLARLA REAKSİYONU

Genelde metaller bazlarla reaksiyon vermezler.Ancak amfoter metal olarak bilinen Al, Zn , Sn, Pb , Cr gibi metaller derişik kuvvetli baz çözeltileriyle reaksiyon verirler.Reaksiyon sonucunda hidrojen gazı açığa çıkar.

Amfoter metal + Baz  Tuz+ hidrojen gazı

Al(K)+ NaOH(suda)Na3 AlO3 + H2 (g)

Zn(k)+ NaOH(suda)Na2ZnO2 + H2 (g)

Amfoter metallerin oksit ve hidroksit bileşikleri de amfoter özellik gösterirler.Bunların kuvvetli bazların derişik çözeltileri ile reaksiyonundan ise tuz ile su oluşur.




Çevrimdışı OLCAY

  • _ByKuS_
  • Admin
  • *
  • İleti: 8920
  • Rep Gücü : 674
  • Cinsiyet: Bay
  • O şimdi ****EVLİ****
    • Profili Görüntüle
    • boyacı
Asitler ve Bazlar
« Yanıtla #1 : Ekim 11, 2007, 11:20:55 ÖÖ »
(FARKLI BİR KAYNAK)

ASİT-BAZ TEORİLERİ

Arrhenius Asit-Baz Tanımı:
Günümüze kadar asit ve bazlar için milyonlarca olmasa da bayağı bir tanım yapılmıştır ama Arrhenius bunların içinde ilkidir.Arrhenius'a göre suda çözündüğünde H (hidrojen) iyonu verebilen maddelere asit,OH (hidroksit) iyonu verebilen maddelerde bazdır.Aslında bu tanım bazı maddeler için doğru görünse de eksiktir.Evet bu tanıma göre HCI'nin asit NaOH'ın baz olduğunu söyleyebilirsiniz ama bazı moleküller hakkında hiç bir yargıya varılmaz.Ayrıca bu tanım sadece sulu çözeltilerle kısıtlı olduğu için de eksiktir.
Bronsted-Lowry Asit Baz Tanımı:
Bronsted ve Lowry asit baz tanımı Arrhenius'tan sonra ortaya atılmıştır.Bu tanıma göre; asitler proton veren maddeler, bazlar da proton alan maddeler olarak sınıflandırılmıştır.Yani sınıflandırma proton temel alınarak yapılmıştır. Bu tanım Arrhenius'un tanımından daha iyidir.Çünkü sulu özelti dışında dageçerli bir kavramdır.Ve 'amonyak' gibi içinde hidroksit iyonu bulundurmayan bileşiklerin bazlığını da açıklamaktadır.
Lewis Asit Baz Tanımı:
Lewis de bakmış ki Bronsted ve Lowry açıklayamıyorlar bazı şeyleri, başlamış kolları sıvamaya...Aslında söylediği sey çok da farklı değildir.Bronsted ve Lowry'den sadece bakış açısı değişikti.Bakalım Levis ne demiş:'Elektron alan maddeler asittir, elektron veren maddeler ise bazdır.Bir maddenin asit olabilmesi için hidrojen iyonu içermesi gerekmiyor, aynı şekilde bazların da hidroksit iyonu içermesi gerekmiyor.Bu tanım sulu çözelti dışındaki sistemleri de açıklayabiliyor.Hatta indirgenme yükseltgenme tepkimelerindeki maddeleri bile asit-baz olarak sınıflandırabiliyoruz. Her ne kadar ifadeleri değişik olsa da aslında Arrhenius,Bronsted ve Lewis asit baz tanımları birbiriyle çelişmemektedir.Bütün Arrhenius ve Bronsted asit-bazları aynı zamanda Lewis asit-bazıdır ama bunun tersi geçerli değildir.
Zayıf ve Kuvvetli:
Asitler ve bazlar genel olarak zayıf ve kuvvetli olmak üzere ikiye ayrılır.Bu ayrımın temelinde yatan olay aslında onların su içindeki çözünürlükleridir.Su içinde tamamen veya tamamına yakını çözünen asitler kuvvetli asit, bazlar ise kuvvetli bazlar olarak adlandırılmaktadır.Zayıf asit ve bazların sadece bir kısmı suda çözünür.
Monoprotik ve Poliprotik:
Asitler kuvvetli ve zayıftan başka, monoprotik ve poliprotik olarak ikiye ayırabiliriz.Monoprotik asitler, iyonlaştıkları zaman ortama sadece bir proton verebilirler.Mesela HCI monoprotik bir asittir. Eğer asitimiz ortama iki proton verebiliyorsa diprotik, üç proton verebiliyorsa triprotik olarak adlandırırız.Biz bu çok proton verme işlemine kısaca poliprotik diyoruz...