PSA (prostat spesifik antijen = prostate specific antigen) testi; erkeklerde serumdaki PSA miktarını ölçen testtir. PSA, erkeklerde bulunan prostatın epitel hücrelerinde bulunan glikoprotein (şeker ekli protein denilebilir) yapıda bir maddedir. Tüm yetişkin erkeklerin kanlarında az miktarda saptanabilir. Kan PSA düzeyleri, prostat kanseri olan erkeklerin hemen hepsinde artar, ancak prostatın di er hastalıklarında da kan PSA seviyelerinde artış saptanabilir.
Test İçin Kan Alınışı
Genellikle dirse in iç kısmından veya el sırtındaki toplar damarlardan test için kan alınır. Kan alınmadan önce kan laınacak bölge antiseptik (miktop öldürücü) bir madde ile iyice temizlenir ve dirse in 7-8 cm yukarısına turnike uygulanır. Bu turnike toplardamarlardan geri gelen kanın ön kol damarlarında birikmesini sa lar ve bu damarlar belirgin hale gelir. Enjektörün ucu (i ne) kan alınacak damara batırılır ve kan do rudan tüpe veya enjektörün içine toplanır. Kan alınırken, turnike açılır ve normal dolaşımın yeniden başlaması sa lanır. Kan toplandıktan sonra i ne damardan çıkarılır ve kanamayı engellemek için i nenin batırıldı ı yer gazlı bez, pamuk veya bandajla kapatılır.
Test Hazırlıkları
Testen önce herhangi bir şekilde hazırlık gerekmez; ancak testten önceki 24 saat içerisinde cinsel ilişkiye giren erkeklerde PSA de erleri yanlış sonuç verebilir ve oldu undan yüksek saptanabilir; bu nedenle testten önceki 24 saat içerisinde cinsel ilişkiye girmemek önerilebilir.
Testin Riskleri
- kan alımına ba lı olarak halsizlik, tansiyon düşmesi gibi şikayetler olabilir
- kan alınan yerde, cilt altında kan birikebilir (hematom)
- kan alım yerinde enfeksiyon gelişebilir (küçük bir olasılık)
- bir defada yeterli kan alınamazsa, kan almak için birden fazla kez cilt delinebilir
Normal De erler
Normal de erler yaşa göre de işim gösterir. Yaşlandıkça kan PSA düzeyleri gençlere göre hafifçe yüksek olabilir; tabii ki bu mutlaka kanser oalcak anlamına gelmez. Afrikalı erkeklerde de PSA düzeyleri beyaz erkeklere göre biraz daha yüksektir. Ço u laboratuvarda 4 ng/ml nin altındaki de erler normal olarak kabul edilir.
Normalin Üzerindeki De erlerin Anlamı
- bening prostat hipertrofisi (iyi huylu prostat büyümesi)
- prostat kanseri
- prostatit
- prostat nekrozu (prostatı besleyen damarın tıkanması)